Badania

Badania naukowe w Zakładzie Geografii Politycznej są kontynuacją planów badawczych i projektów realizowanych do 2002 r. przez Katedrę Geografii Politycznej i Studiów Regionalnych UŁ w zakresie studiów geograficzno-politycznych.

Głównym polem badawczym są studia nad mniejszościami narodowymi, etnicznymi kulturowymi i religijnymi. Od kilku lat realizowany jest projekt badań własnych Katedry:

Struktury etniczne, religijne i podziały regionalne w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej.

Drugi temat badawczy, realizowany w ramach działalności statutowej to:

Problemy mniejszości narodowych i religijnych Europy Środkowej i Wschodniej w aspekcie zjednoczenia Europy.

W 2010 r. na zamówienie Urzędu Miasta Łodzi zrealizowany został temat Społeczność żydowska i niemiecka w Łodzi po 1945 r.

Szczególny priorytet mają w Zakładzie badania, utrzymane w powyższym nurcie problemowym, zmierzające do uzyskania przez pracowników i doktorantów kolejnych stopni naukowych, a mianowicie:

Mniejszości religijne w Polsce – geneza, struktury przestrzenne, kontekst etniczny.

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce a przemiany polityczne po 1944 roku, na przykładzie Białorusinów, Litwinów, Łemków, Ukraińców.

Wpływ przemian politycznych w XX i początkach XXI wieku na sytuację mniejszości polskiej na Litwie i Łotwie – studium porównawcze.

Przemiany struktury przestrzennej języka kaszubskiego oraz aktywności społeczno-politycznej kaszubskiej grupy etnicznej w latach 2002-2011.

Procesy asymilacyjne greckich uchodźców politycznych w Polsce i ich reemigracja do Grecji.

Polska mniejszość narodowa w Norwegii w latach 1939-2010.

Drugim zasadniczym nurtem badań w Zakładzie jest historia podziałów politycznych ziem polskich i przemiany krajobrazu administracyjnego oraz badania nad granicami reliktowymi. W szczególności realizowane są trzy zasadnicze projekty badawcze:

Pogranicza jako strefy przenikania kulturowego sąsiadujących narodów.

Trwałość dawnych granic w krajobrazie kulturowym i świadomości mieszkańców.

Historyczno-polityczne regiony w Polsce.

Również w tym nurcie wykonywane są prace na stopień naukowy:

Przemiany funkcji wewnątrzunijnych granic Polski w związku z poszerzeniem strefy schengeńskiej.

Przeprawy przez Wisłę na tle przemian krajobrazu administracyjnego Polski.

W badaniach prowadzonych w Zakładzie reprezentowana jest też silnie problematyka geografii wyborczej Polski i Europy realizowana w ramach dwóch projektów badawczych:

Zróżnicowanie przestrzenne postaw wyborczych mieszkańców jednostek podziału administracyjnego Polski oraz państw europejskich.

Oblicze polityczne miast polskich w dobie demokratycznej w XX i XXI w.

W tym nurcie badawczym realizowany na stopień jest temat:

Przestrzenne zróżnicowanie postaw wyborczych mieszkańców województwa łódzkiego.

Nowymi nurtami badawczymi Zakładu są problemy określone jako:

Historia polskiej myśli geograficzno-politycznej i geopolitycznej.

Państwo i terytorium w ujęciu geografii politycznej.

Problematyka geopolityczna, geostrategiczna i geografii wojennej

W tym ostatnim nurcie przygotowana została rozprawa:

Uwarunkowania geograficzne i zróżnicowanie regionalne konfliktów zbrojnych na świecie po drugiej wojnie światowej.

W zakresie realizowanej tematyki badawczej Zakład Geografii Politycznej uczestniczy w międzynarodowej i krajowej współpracy naukowej.

W szczególności silne więzi łączą jednostkę z ośrodkiem geograficznym Uniwersytetu Primorska w Koprze-Capodistrii w Słowenii. Poza regularną wymianą pracowników naukowych, doktorantów i studentów specjalizacji magisterskiej (w ramach programu ERASMUS) Zakład jest uczestnikiem międzynarodowego projektu badawczego Current problems of regional development in Poland and Slovenia within the context of current European integration processes realizowanego od 2007 r. w ramach Polsko-Słoweńskiej Współpracy w Nauce i Technologii.

W 2004 r. Zakład współpracował z Instytutem Studiów Narodowościowych w Lublanie (Słowenia) nad projektem badawczym Development of ethnic identity along Germano-Slavonic border: The case of Slovenia and Poland.

W 2011 r. Zakład zawarł wstępne porozumienie z Uniwersytetem Primorska w Koprze-Capodistrii (Słowenia), Uniwersytetem Nauk Humanistycznych Telematica w Rzymie (Włochy), Uniwersytetem w Oradei (Rumunia) oraz Uniwersytetem Gdańskim o współpracy na polu geografii politycznej w zakresie badań naukowych, dydaktyki, współpracy międzyinstytucjonalnej, wymiany pracowników i studentów, współpracy wydawniczej oraz koordynacji programów nauczania geografii politycznej w ramach International Doctoral Student Exchange Programme in Geography (IDSEPG Consortium).

W zakresie wymiany wykładowców, doświadczeń badawczych i wydawnictw Zakład Geografii Politycznej regularnie współpracuje z licznymi ośrodkami zajmującymi się geografią polityczną w szczególności zaś z uniwersytetami: Komeńskiego w Bratysławie, w Amsterdamie, Innsbrucku, Trieście, Lublanie, Koprze, Tel Avivie, Be’er Shevie, Pécsu, Oradei, Ostrawie, Preszowie, Columbii, Tbilisi oraz z innymi jednostkami badawczymi w Wilnie, Săo Paulo i Budapeszcie.

Ścisła współpraca wiąże Zakład Geografii Politycznej ze Studium Doktoranckim z Geografii Politycznej i Kulturowej na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu w Ostrawie (Czechy), w którego Radzie Programowej zasiada kierownik Zakładu.

Z racji pełnienia przez kierownika Zakładu od 2004 r. funkcji jednego z 8 członków Komitetu Kierowniczego Komisji Geografii Politycznej Międzynarodowej Unii Geograficznej, Zakład jest w stałym kontakcie ze światową geografią polityczną i czynnie współuczestniczy w koordynacji międzynarodowych badań w tej dyscyplinie geografii, organizacji międzynarodowych konferencji naukowych i obrad sekcji geografii politycznej podczas kongresów oraz konferencji regionalnych MUG.

Zakład jest również od 2008 r. uczestnikiem Forum Geografów Północnego Adriatyku.

Bliska współpraca łączy Zakład Geografii Politycznej z Uniwersytetem w Oradei oraz zespołem wydawniczym czasopisma naukowego Revista Romăna de Geografie Politică (Romanian Review on Political Geography).

Bardzo istotne, dla międzynarodowych powiązań Zakładu, jest pełnienie przez jego kierownika od 1994 r. funkcji współredaktora (sub-editor) czasopisma European Spatial Research and Policy, wydawanego wspólnie przez Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet w Groningen (Holandia), Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie (Słowacja), Państwowy Uniwersytet Iv. Javakhishvili w Tbilisi (Gruzja) oraz Federalne Biuro Budownictwa i Planowania Regionalnego w Bonn (Niemcy).

W związku z rozwijaniem w Zakładzie nowych pól aktywności badawczej, w zakresie geopolityki, kierownik jednostki od 2009 wszedł w skład Rady Naukowej Instytutu Geopolityki w Częstochowie, a od 2000 zasiada w Komitecie Redakcyjnym rocznika naukowego Afryka, Azja, Ameryka Łacińska, wydawanego przez Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego.

Od 2008 r. studenci specjalizacji magisterskiej z geografii politycznej, historycznej i studiów regionalnych rokrocznie odbywają staże w Uniwersytecie Radboud w Nijmegen (Holandia), Uniwersytecie Primorska w Koprze (Słowenia), Uniwersytecie Joensuu (Finlandia) oraz Uniwersytecie w Preszowie (Słowacja).